طراحی سایت داروخانه با رزرو نسخه، مشاوره و فروشگاه؛ مطابق ضوابط ۱۴۰۴

از مهر ۱۴۰۴ برای این سؤال یک چارچوب رسمی هست. متن امضاشده‌ی دستورالعمل خدمات برخط دارو در ۱۳ مهر ۱۴۰۴ به امضای وزیر بهداشت و وزیر ارتباطات رسید. طبق ماده‌ی ۴ آن، فقط داروخانه‌ای که تأییدیه‌ی کمیسیون قانونی دانشگاه علوم پزشکی را گرفته و توافق‌نامه‌ی سطح خدمات را امضا کرده، می‌تواند داروی نسخه‌ای و بدون نسخه را غیرحضوری عرضه کند. تأییدیه اول یک سال آزمایشی است و بعد تا ۵ سال تمدید می‌شود.

یعنی مجوز را داروخانه می‌گیرد، نه سایت. سایت فقط ابزاری است که بعد از تأییدیه روشن می‌شود. ماده‌ی ۸ هم زمان اجرا و مراحل آزمایشی را به اعلام سازمان غذا و دارو سپرده است.

در خرداد ۱۴۰۵، سرپرست دفتر بازرسی سازمان غذا و دارو گفته است هنوز به هیچ وب‌سایت یا سکوی اینترنتی عمومی مجوز فروش دارو و مکمل داده نشده. این حرف را خبرگزاری نقل کرده و متن رسمی نیست. وضعیت ممکن است از آن روز عوض شده باشد؛ پس پیش از هر تصمیم، از معاونت غذا و داروی دانشگاه علوم پزشکی شهرت استعلام بگیر.

نتیجه‌ی عملی ساده است: تا داروخانه‌ات تأییدیه نگرفته، سایتت نباید سبد خرید دارو داشته باشد. فروش دارو بیرون از این چارچوب غیرقانونی است. حتی داروخانه‌ی دارای تأییدیه هم اگر تخلف کند، تا ۲ سال از خدمات غیرحضوری محروم می‌شود.

آرایشی، بهداشتی و مکمل حساب جدایی دارند. داروخانه‌هایی که طبق ضابطه‌ی ۱۳۹۷ مجوز فروش اینترنتی فرآورده‌های غیردارویی گرفته‌اند، طبق تبصره‌ی ۲ ماده‌ی ۴ دستورالعمل جدید فعلاً در همین حیطه ادامه می‌دهند. بنا بر گزارش‌های خبری خرداد ۱۴۰۵، این مجوز آرایشی، بهداشتی و مکمل‌های تولید داخل را در بر می‌گیرد و شامل هیچ دارویی نمی‌شود.

یک تغییر تازه هم هست. به گزارش تسنیم، «توافق‌نامه‌ی ارائه‌ی خدمات نوین در داروخانه‌ها» جای ضابطه‌ی ۱۳۹۷ را گرفته و دارندگان مجوز قبلی باید از درگاه سازمان آن را بپذیرند و احراز هویت کنند. اگر مجوز قدیمی داری، این مرحله را جا نینداز.

برای مکمل، رئیس اداره‌ی مکمل‌های سازمان غذا و دارو در گزارشی از سال ۱۴۰۲ دو شرط گذاشته است: مجوز سازمان غذا و دارو و مجوز مرکز توسعه‌ی تجارت الکترونیکی. دومی همان نهادی است که نماد اعتماد را صادر می‌کند؛ اگر با آن آشنا نیستی، اینماد چیست را بخوان.

و یک ممنوعیت روشن: طبق بخشنامه‌ی ۲۶ اردیبهشت ۱۴۰۱ سازمان غذا و دارو، هرگونه تبلیغ و فروش اینترنتی شیرخشک رژیمی و غذای ویژه یا بیمارستانی ممنوع است. در سایتی که ما می‌سازیم، این دسته‌ها اصلاً در فروشگاه نمی‌آیند.

خلاصه‌اش سه خط است. مجاز با مجوز غیردارویی: آرایشی، بهداشتی و مکمل دارای مجوز. مشروط به تأییدیه‌ی خود داروخانه: هر نوع دارو، نسخه‌ای یا بدون نسخه. ممنوع: شیرخشک رژیمی و غذای ویژه. منطق بخش فروشگاهی همان طراحی فروشگاه اینترنتی است، با چند قفل مخصوص داروخانه.

خیلی بیشتر از آن‌که فکر می‌کنی. مشتری قبل از راه افتادن دو چیز می‌خواهد بداند: الان باز است؟ دارویم را دارد؟ پس صفحه‌ی اصلی همان بالا وضعیت زنده‌ی باز یا بسته، نوبت کشیک شبانه‌روزی، نقشه، دکمه‌ی مسیریابی و تماس مستقیم را نشان می‌دهد.

رزرو نسخه برای تحویل حضوری قلب این سایت است. در تعریف دستورالعمل، نسخه یعنی اطلاعات ثبت‌شده در سامانه‌های مجاز نسخه‌نویسی، نه عکس نسخه‌ی کاغذی. پس مشتری کد ملی و کد رهگیری نسخه‌ی الکترونیک را وارد می‌کند، داروساز موجودی را چک و تأیید می‌کند و مشتری با خیال راحت سر می‌زند. طبق همان متن، مسئولیت استفاده‌ی درست از کد رهگیری با خود سفارش‌دهنده است و فرم این را صریح می‌گوید.

اگر بارگذاری عکس نسخه را هم بخواهی، فقط برای استعلام موجودی می‌گذاریمش، با رضایت صریح کاربر، ذخیره‌ی امن و حذف خودکار. نسخه داده‌ی سلامت است و یک نشت کوچک، اعتماد محله را از بین می‌برد.

مشاوره هم فقط به مسئول فنی وصل می‌شود، با نوبت‌دهی و ساعت پاسخ‌گویی مشخص. دستورالعمل هر نوع مشاوره‌ی برخط را مخصوص مسئول فنی می‌داند؛ پس «مشاوره‌ی خودکار با هوش مصنوعی» که بعضی‌ها پیشنهاد می‌دهند، جایی در سایت داروخانه ندارد. منطق نوبت‌گیری‌اش را در سایت نوبت‌دهی آنلاین کامل گفته‌ایم.

دستورالعمل ۱۴۰۴ برای داروخانه‌ی دارای خدمات غیرحضوری، نمایش شفاف این‌ها را الزامی کرده: نام مؤسس، نام مسئول فنی، نشانی، ساعات فعالیت، پروانه‌ی تأسیس و پروانه‌ی مسئولیت فنی. ما این بلوک شناسنامه را از روز اول پایین همه‌ی صفحه‌ها می‌گذاریم، حتی اگر هنوز تأییدیه نداری. مشتری‌ای که اسم داروسازش را می‌بیند، راحت‌تر اعتماد می‌کند.

تبلیغ هم قاعده‌ی خودش را دارد. دستورالعمل تبلیغات سازمان نظام پزشکی که ۲۸ دی ۱۴۰۲ تصویب شد، دارو، مکمل، آرایشی و بهداشتی را در بر می‌گیرد و سایت و شبکه‌های اجتماعی هم مشمولش هستند. حتی مقاله‌ای که به مصرف ترغیب کند، تبلیغ حساب می‌شود و مجوز الکترونیکی از سامانه‌ی سیتا می‌خواهد. تبلیغ دارو، مکمل و کالای دارای ادعای درمانی برای عموم هم ممنوع است.

همین دستورالعمل واژه‌هایی مثل درصد تخفیف، جایزه، هدیه، قرعه‌کشی، اقساط، تضمینی و رایگان را ممنوع کرده و صفت‌های «بهترین»، «برترین» و «اولین» را هم. پس متن سایتت را بدون این‌ها می‌نویسیم و برای روزی که مجوز تبلیغ گرفتی، جای «کادر محتوای ثابت» و کد کیوآر مجوز را از قبل آماده می‌گذاریم.

صفحه‌ی حریم خصوصی و محرمانگی داده‌های سلامت، و صفحه‌ی قوانین ارسال و مرجوعی هم جزو اصل کار است، نه چیزی که بعداً اضافه شود.

در آرایشی و مکمل، نگرانی اول مشتری تقلبی بودن جنس است. نوشتن «ضمانت اصالت» چیزی را ثابت نمی‌کند. سامانه‌ی رسمی تیتک برای رهگیری محصولات سلامت‌محور، از جمله آرایشی و مکمل، ساخته شده و مردم هم می‌توانند اصالت را خودشان استعلام کنند. ما کنار هر محصول شناسه‌ی رهگیری و یک راهنمای کوتاه استعلام می‌گذاریم تا مشتری خودش چک کند.

ارسال را به تفکیک کالا تنظیم می‌کنیم. برای آرایشی‌بهداشتی، پیک فوری محلی در همان شهر کافی است. داروی یخچالی، اگر روزی تأییدیه گرفتی، فقط با حمل‌کننده‌ی تأییدشده‌ی زنجیره‌ی سرد می‌رود و آمپول و ویال برچسب حمل ویژه می‌خواهند. حمل‌کننده هم باید مجوز داشته باشد و به سازمان معرفی شده باشد.

بسته باید پلمب و غیرقابل‌رؤیت باشد، برچسب نام و موبایل و نشانی گیرنده بخورد و فاکتور مهرشده و شماره‌ی رهگیری محموله داشته باشد. بسته‌ای که پلمبش آسیب دیده تحویل داده نمی‌شود؛ پس روند مرجوعی‌اش را از اول در سایت می‌نویسیم و وضعیت هر سفارش را با پیامک به مشتری خبر می‌دهیم.

گرفتن تأییدیه زمان می‌برد. ولی وقتی رسید، نباید تازه دنبال برنامه‌نویس بگردی. پس اگر بخواهی، بخش سفارش دارو و خدمات غیرحضوری را از اول می‌سازیم و خاموش تحویل می‌دهیم. وقتی تأییدیه‌ی کمیسیون دانشگاه رسید و توافق‌نامه‌ی سطح خدمات را امضا کردی، روشنش می‌کنیم. این بخش جزو پلن‌های آماده نیست و برنامه‌نویسی سفارشی حساب می‌شود.

این بخش قواعد دستورالعمل را در خودش دارد. خارج از ساعات فعالیت حضوری، دکمه‌ی سفارش دارو خودش غیرفعال می‌شود. فروش فقط از موجودی خود داروخانه است، چون فروش از موجودی پخش یا داروخانه‌ی دیگر ممنوع است. قیمت همان قیمت رسمی مصرف‌کننده است و فاکتور سهم بیمه و سهم بیمار را جدا نشان می‌دهد.

برای این‌که موجودی سایت با قفسه یکی باشد، سایت باید به نرم‌افزار خود داروخانه وصل شود. این کار برنامه‌نویسی سفارشی است و چون به نرم‌افزار هر داروخانه بستگی دارد، قیمت ساخت این بخش و اتصالش را بعد از مشاوره می‌گوییم. تجربه‌ی اتصال به نرم‌افزار بیرونی را هم داریم: فروشگاه مقبول یدک را به نرم‌افزار حسابداری حسابفا وصل کرده‌ایم.

پنل مدیریت ساده می‌ماند: صف نسخه‌ها، صف مشاوره، موجودی، سفارش‌ها و گزارش. داروساز پشت پیشخوان وقت کلنجار رفتن با تنظیمات پیچیده را ندارد.

دموی سایت داروخانه‌ی مهردارو را خودمان ساخته‌ایم تا چیدمان دسته‌بندی‌ها و صفحه‌ی محصول را از نزدیک ببینی. مهردارو دمو است؛ نه داروخانه‌ی واقعی است و نه مشتری ما. این دمو برای دیدن ظاهر و چیدمان است، نه الگوی قانونی. در پروژه‌ی واقعی، بخش سفارش دارو را طبق همان قواعد بالا خاموش تحویل می‌دهیم و فقط دسته‌های مجاز دکمه‌ی خرید می‌گیرند.

تجربه‌ی فروشگاهی واقعی هم داریم. اویلرو روغن خودرو می‌فروشد، آلادخت پارچه را متری و طاقه‌ای می‌فروشد و شیکر پلاس لوازم ورزشی. سه فروشگاه واقعی با سه منطق فروش متفاوت که هر سه را تحویل داده‌ایم.

پایگاه ما اهواز است، ولی برای داروخانه‌های سراسر ایران غیرحضوری کار می‌کنیم. کدنویسی اختصاصی است، نه قالب وردپرسی، و سورس‌کد سایت مال خودت می‌ماند.

سایت داروخانه سه سطح دارد و قیمتش هم سه سطح. عددها را رک می‌گوییم، چون در بازار بیشتر با بازه‌های مبهم «از چند تا چند میلیون» روبه‌رو می‌شوی.

سطح اول، سایت معرفی با رزرو نسخه و درخواست مشاوره است و روی پلن‌های سایت شرکتی ساخته می‌شود. برنزی ۳۵ میلیون تومان برای ۴ صفحه، نقره‌ای ۴۵ میلیون تا ۸ صفحه و طلایی ۵۰ میلیون تا ۱۲ صفحه. برای بیشتر داروخانه‌های محله‌ای نقره‌ای کافی است: صفحه‌ی اصلی با ساعت و کشیک، رزرو نسخه، مشاوره، خدمات، درباره و پروانه‌ها، حریم خصوصی و تماس. تحویل ۷ تا ۱۰ روز کاری است و پشتیبانی ماهانه‌ی اختیاری ۵، ۶ یا ۷ میلیون تومان.

سطح دوم، فروشگاه آرایشی‌بهداشتی و مکمل برای داروخانه‌ای است که مجوز غیردارویی دارد: برنزی ۴۵، نقره‌ای ۵۵ و طلایی ۶۰ میلیون تومان، با تحویل ۱۰ تا ۱۴ روز کاری. پشتیبانی ماهانه‌ی اختیاری ۶، ۸ یا ۱۰ میلیون تومان است. اگر قفل یا امکانی بیرون از پلن باشد، قبل از شروع می‌گوییم.

سطح سوم، بخش سفارش دارو و اتصال به نرم‌افزار داروخانه است که برنامه‌نویسی سفارشی حساب می‌شود. قیمت و زمانش را بعد از مشاوره می‌گوییم، چون به نرم‌افزار و دامنه‌ی کار تو بستگی دارد. برای دیدن تصویر کلی بازار، قیمت طراحی سایت ۱۴۰۵ را بخوان.

قبل از هر پرداخت بزرگ، پیش‌نمایش ۴۸ ساعته‌ی سایت داروخانه‌ات را بگیر. طراحی‌اش هزینه‌ای ندارد؛ فقط ۶۸۰ هزار تومان بابت هزینه‌ی ساخت عکس‌ها می‌گیریم.

اگر داروخانه‌ات کوچک و محله‌ای است و نه تأییدیه‌ی خدمات غیرحضوری داری نه مجوز غیردارویی، فروشگاه به کارت نمی‌آید. سایت معرفی با ساعت و کشیک، نقشه، رزرو نسخه و نوبت مشاوره کافی است. اگر هنوز برای همین هم آماده نیستی، از نقشه‌ها شروع کن. نمایه‌ی کسب‌وکار گوگل از کسب‌وکارهای داخل ایران پشتیبانی نمی‌کند؛ پس ثبت داروخانه در نشان و بلد قدم اول کم‌هزینه است.

اگر کار اصلی‌ات مطب یا کلینیک کنار داروخانه است و دنبال نوبت‌دهی پزشکی هستی، طراحی سایت پزشکی و کلینیک منطق دیگری دارد و همان را ببین.

اشتباه‌هایی که بیشتر از همه می‌بینیم: سبد خرید دارو بدون تأییدیه، تکیه بر عکس نسخه به‌جای کد رهگیری نسخه‌ی الکترونیک، مشاوره‌ی ربات یا کسی که مسئول فنی نیست، فروش از موجودی پخش، نمایش و فروش شیرخشک رژیمی و متن تبلیغی پر از واژه‌های تشویقی ممنوع. هرکدام می‌تواند پای بازرسی را به داروخانه باز کند.

اشتباه آخر این است که سایت را بسازی و رها کنی. ساعت کشیک و موجودی مدام عوض می‌شود؛ یا یک نفر در داروخانه مسئول به‌روز نگه داشتنش باشد یا پشتیبانی ماهانه بگیر. برای دیده‌شدن در جست‌وجوهای محلی مثل «داروخانه‌ی شبانه‌روزی نزدیک من» هم سئوی ماهانه داریم: پایه ۱۵، رشد ۲۲ و پیشرو ۳۰ میلیون تومان، بدون وعده‌ی رتبه.