خرید دامنه و هاست: آی‌آر یا دات‌کام، هاست ایرانی یا خارجی، به نام چه کسی؟

خرید دامنه و هاست معمولاً اولین پولی است که برای سایتت خرج می‌کنی. چند کلیک، یک پرداخت، تمام. برای همین کمتر کسی قبلش درست فکر می‌کند. دردسرش معمولاً یکی دو سال بعد پیدا می‌شود: وقتی طراح جواب نمی‌دهد و تازه معلوم می‌شود دامنه به نام اوست. یا وقتی سایت از بیرون ایران باز نمی‌شود و صفحه‌هایش یکی‌یکی از گوگل غیب می‌شوند.

این مقاله صفحه‌ی فروش هاست نیست و قرار نیست بسته‌ای به تو بفروشد. قرار است قبل از پرداخت بدانی دقیقاً چه می‌خری، به نام چه کسی، از کجا و با چه سؤال‌هایی. هر جا قاعده یا عدد رسمی‌ای آمده، منبعش را همان‌جا لینک کرده‌ایم.

خلاصه، اگر عجله داری: مشتری‌هایت ایرانی‌اند؟ آی‌آر بگیر. دامنه را با شناسه‌ی خودت ثبت کن و طراح حداکثر رابط فنی باشد. هاستی بخر که از بیرون ایران هم باز شود، نسخه‌ی پشتیبانش بیرون از همان سرور باشد و با نوع سایتت جور باشد.

خرید دامنه و هاست یعنی دقیقاً خرید چه چیزی؟

دامنه نشانی سایت توست؛ همان چیزی که مشتری در مرورگر تایپ می‌کند یا روی کارت ویزیتت می‌بیند. هاست جایی است که فایل‌ها و برنامه‌ی سایت رویش نگه داشته و اجرا می‌شود؛ یک کامپیوتر همیشه‌روشن که به اینترنت وصل است.

یک تشبیه ساده: دامنه تابلوی مغازه است و هاست خود مغازه. تابلوی بی‌مغازه کسی را به جایی نمی‌رساند و مغازه‌ی بی‌تابلو هم پیدا نمی‌شود. پس برای یک سایت واقعی هر دو را لازم داری.

ولی یک فرق اساسی دارند که بیشتر راهنماها از کنارش رد می‌شوند. دامنه امتیازی است که به نام یک شخص یا شرکت ثبت می‌شود و صاحب دارد. هاست یک سرویس اجاره‌ای است. هاست را می‌شود ماه بعد عوض کرد و سایت را جای دیگری برد. اما اگر دامنه را از دست بدهی، نشانی‌ای را از دست داده‌ای که مشتری‌ها و گوگل سال‌ها با آن آشنا شده‌اند. برای همین بخش بزرگی از این راهنما درباره‌ی دامنه است.

دامنه‌ی آی‌آر یا دات‌کام؛ کدام به کار کسب‌وکارت می‌آید؟

جواب کوتاه: اگر مشتری‌هایت در ایران‌اند، آی‌آر (.ir) انتخاب طبیعی است. اگر مخاطب خارجی داری یا به‌زودی خواهی داشت، دات‌کام (.com).

این فقط سلیقه نیست. گوگل در راهنمای سایت‌های چندکشوری می‌گوید پسوند کشوری مثل آی‌آر نشانه‌ی قوی‌ای است که سایت برای همان کشور ساخته شده، ولی پسوندهای عمومی مثل دات‌کام به هیچ کشوری وابسته نیستند. یعنی برای کسی که در اهواز یا تبریز لوازم یدکی می‌فروشد، آی‌آر نه‌تنها ضرری ندارد، بلکه یک نشانه‌ی روشن هم به گوگل می‌دهد.

دو دلیل عملی دیگر هم به نفع آی‌آر هست. ثبتش از مرجع رسمی داخلی و با پرداخت ریالی انجام می‌شود. دامنه‌ات هم زیر سایه‌ی تحریم نیست. دات‌کام را معمولاً باید از واسطه بخری و ریسکی دارد که چند بخش پایین‌تر بازش می‌کنیم.

دات‌کام کجا معنی دارد؟ وقتی بازارت بیرون از ایران است. سایت چپمن موبیل را برای یک تعمیرگاه خودرو در آمریکا ساختیم؛ انگلیسی است و مشتری‌اش آمریکایی. آنجا پسوند ایران نه معنایی دارد، نه به کار مشتری می‌آید. ویجیل هم که پوشاکش را بین‌المللی می‌فروشد، همین وضع را دارد.

اگر هر دو بازار را داری، می‌توانی هر دو پسوند را بگیری. ولی اگر محتوا یکی است، یکی را به دیگری هدایت کن و فقط یک نشانی اصلی داشته باش، نه دو سایت با محتوای تکراری.

ثبت دامنه‌ی آی‌آر در ایرنیک؛ قواعد نام، شناسه و مدارک

همه‌ی دامنه‌های آی‌آر در ایرنیک ثبت می‌شوند. می‌توانی مستقیم از سایت ایرنیک ثبت کنی یا از یکی از نماینده‌هایش. هر دو راه رسمی است و فرق قیمتشان را در بخش هزینه گفته‌ایم.

طبق قواعد رسمی ایرنیک، نامی که انتخاب می‌کنی باید این شرط‌ها را داشته باشد:

• فقط از حروف لاتین، ارقام لاتین و خط تیره ساخته شود؛ حرف فارسی قبول نیست.
• خط تیره اول یا آخر نام نیاید.
• طولش دست‌کم ۳ و حداکثر ۶۳ نویسه باشد.
• جزو نام‌های محفوظ نباشد: نام کشورها، استان‌ها و شهرها برای نهادهای دولتی کنار گذاشته شده و نام‌های مذهبی، تاریخی و نام مشاهیر برای وزارت ارشاد.

یک توصیه از تجربه: نامی بگیر که پشت تلفن بشود گفت و طرف اشتباه ننویسد. خط تیره و عدد وسط نام معمولاً همان جایی است که مشتری اشتباه می‌کند. اگر نام اصلی‌ات گرفته شده، به‌جای چسباندن عدد، یک کلمه‌ی کوتاه مرتبط اضافه کن؛ مثلاً نام شهر یا حوزه‌ی کارت.

یک آزمون ساده هم دارد. نام را پشت تلفن به یک دوست بگو و بخواه تایپش کند. اگر بار اول درست نوشت، نام خوبی انتخاب کرده‌ای.

همه‌ی اشخاص حقیقی و حقوقی می‌توانند دامنه‌ی آی‌آر ثبت کنند، ولی قبلش باید شناسه بگیری. شناسه همان حساب تو در ایرنیک است و دامنه به آن وصل می‌شود. اگر رابط اداری، فنی یا مالی دامنه کس دیگری است، او هم شناسه‌ی جدای خودش را لازم دارد.

شناسه را با نام و کد ملی خودت بساز؛ اگر شرکت ثبت‌شده داری، با مشخصات شرکت. همین قدم ساده همان جایی است که بیشتر دامنه‌ها به نام اشتباه ثبت می‌شوند. کسی که کار را برایت انجام می‌دهد، برای سرعت با شناسه‌ی خودش جلو می‌رود و تو هم خبر نداری.

مراحل احراز هویت ایرنیک ممکن است تغییر کند. پیش از ساخت شناسه، شرایط روز را در پنل خود ایرنیک ببین، نه در مطلب‌های قدیمی اینترنت.

اینکه کدام مدرک از تو خواسته شود، به نوع دامنه و حقیقی یا حقوقی بودنت بستگی دارد. در بخش ارسال مدارک ایرنیک برای ثبت دامنه این‌ها فهرست شده: تعهد کتبی، مدارک ثبتی، روزنامه‌ی رسمی و پروانه‌ی فعالیت. بعضی پسوندها هم محدودند و فقط به گروه خاصی داده می‌شوند؛ برای آن‌ها باید مجوز بفرستی.

اصلاح نام و کد ملی دارنده و انتقال دامنه هم از همین مسیر انجام می‌شود. این را یادت بماند. اگر روزی فهمیدی دامنه به نام کس دیگری است، راه درستش همین‌جاست، نه قول شفاهی.

یک نکته‌ی دیگر که ساده به نظر می‌رسد ولی جدی است: توافق‌نامه‌ی ثبت دامنه‌ی ایرنیک می‌گوید اگر ظرف ۱۵ روز به استعلام ایرنیک جواب ندهی، تخلف اساسی حساب می‌شود. پس ایمیلی که در شناسه‌ات می‌گذاری باید ایمیلی باشد که واقعاً می‌خوانی، نه ایمیلی که سه سال پیش ساختی و رمزش یادت نیست.

دامنه‌ی دات‌کام از داخل ایران؛ واسطه، پرداخت و ریسک تحریم

خرید مستقیم دات‌کام از ثبت‌کننده‌های خارجی، از داخل ایران ساده نیست. کارت بین‌المللی می‌خواهد و خیلی از این شرکت‌ها تابع مقررات تحریم آمریکا هستند. راه رایج این است که از یک شرکت ایرانی بخری که دامنه را با پرداخت ریالی برایت ثبت می‌کند.

این راه جواب می‌دهد، ولی بهتر است بدانی ریسک دقیقاً از کجا می‌آید، نه اینکه فقط یک ترس مبهم داشته باشی. دفتر کنترل دارایی‌های خارجی وزارت خزانه‌داری آمریکا در پرسش‌وپاسخ رسمی‌اش دو چیز را از مجوز عمومی بیرون گذاشته است: میزبانی وب برای سایت شرکت‌های تجاری مستقر در ایران، و ثبت دامنه برای دولت ایران یا اشخاص تحریم‌شده.

به زبان ساده: این مجوز به میزبان آمریکایی اجازه نمی‌دهد سایت تجاری یک کسب‌وکار مستقر در ایران را نگه دارد. ثبت دامنه برای یک کسب‌وکار معمولی در این استثنا نیامده، ولی میزبانی آمده. پس ریسک هاست خارجی از ریسک دامنه‌ی دات‌کام جدی‌تر است. اگر هر دو را پیش یک شرکت آمریکایی داشته باشی، ممکن است روزی هر دو با هم بسته شوند.

ساختن اطلاعات جعلی هم راه‌حل نیست. آیکان، نهادی که بر دامنه‌های عمومی نظارت دارد، از دارنده می‌خواهد اطلاعات درست بدهد و تغییراتش را سریع به‌روز کند. مسئولیت ثبت و استفاده از دامنه را هم فقط با خود دارنده می‌داند. دامنه‌ای که با نام و نشانی ساختگی ثبت شده، روز اختلاف قابل دفاع نیست؛ چون نمی‌توانی ثابت کنی آن آدم خیالی تو هستی.

اگر دات‌کام می‌خری، این سه سؤال را قبل از پرداخت از واسطه بپرس:

• دامنه به نام چه کسی ثبت می‌شود؛ خودم یا شرکت شما؟
• به پنل مدیریت دامنه دسترسی مستقیم دارم یا برای هر تغییری باید تیکت بزنم؟
• اگر روزی خواستم دامنه را جای دیگری ببرم، کد انتقال را بی‌دردسر می‌دهید؟

دامنه را به نام خودت ثبت کن، نه به نام طراح

اگر از کل این مقاله فقط یک بخش را به خاطر بسپاری، همین باشد.

داستان معمولاً این‌طور شروع می‌شود: طراح می‌گوید «دامنه و هاست با من، تو نگران نباش». کار راحت‌تر می‌شود و تو هم خوشحالی که درگیر جزئیات نمی‌شوی. دو سال بعد رابطه به هم خورده، یا طراح دیگر جواب نمی‌دهد، یا فقط تمدید یادش رفته. حالا تو صاحب کسب‌وکاری هستی که نشانی سایتش مال کس دیگری است. قصد بدی هم لازم نیست؛ یک فراموشی ساده کافی است.

اگر همین حالا در این وضعیتی، قدم‌هایش را در مقاله‌ی وقتی طراح سایت جواب نمی‌دهد نوشته‌ایم. اینجا روی پیشگیری تمرکز می‌کنیم.

در دامنه‌ی آی‌آر یک دارنده هست و سه رابط. طبق توافق‌نامه‌ی ایرنیک، دارنده کسی است که امتیاز دامنه به نام او ثبت شده و همین شخص سه رابط اداری، فنی و مالی را تعیین می‌کند. تقسیم درست این‌طور است:

• دارنده: صاحب دامنه. باید خودت یا شرکتت باشی، بدون استثنا.
• رابط اداری: درخواست تمدید از پنل او ثبت می‌شود. بهتر است این هم خودت باشی.
• رابط مالی: یادآوری‌های تمدید به او هم می‌رسد. خودت یا حسابدارت.
• رابط فنی: تنظیمات فنی دامنه دست اوست. این نقش را می‌شود به طراح سپرد، بی‌آنکه مالکیت از دستت برود.

توافق‌نامه دو نکته‌ی دیگر هم دارد که بسته به اینکه دامنه به نام کیست، یا خیالت را راحت می‌کند یا نگرانت. اول اینکه اقدام از طریق نماینده، اقدام خود متقاضی حساب می‌شود؛ پس اگر نماینده با شناسه‌ی تو ثبت کرده، دامنه مال توست. دوم اینکه سپردن استفاده‌ی دامنه به کس دیگر، مسئولیت را از دوش دارنده برنمی‌دارد و واگذاری فقط از مسیر رسمی ایرنیک معتبر است. یعنی اگر دامنه به نام طراح است، هیچ قول و رسید و پیامی آن را مال تو نمی‌کند تا انتقال رسمی انجام شود.

اینجا دامی هست که کمتر راهنمایی از آن حرف می‌زند. اگر نام دامنه‌ات را در سرویس جست‌وجوی مشخصات دامنه‌ی ایرنیک (WHOIS) بزنی، طبق راهنمای خود ایرنیک فقط نام کارگزار نشان داده می‌شود، نه مشخصات دارنده. یعنی از آن جست‌وجو نمی‌فهمی دامنه مال کیست.

راه درست این است که با شناسه‌ی خودت وارد پنل ایرنیک شوی و ببینی دامنه آنجا هست و دارنده‌اش خودت هستی یا نه. اگر دامنه در پنل تو نیست، یعنی به نام تو ثبت نشده. همین امروز بررسی کن، حتی اگر سایتت سال‌هاست بی‌مشکل کار می‌کند. پنج دقیقه وقت می‌گیرد و ممکن است جلوی یک دردسر بزرگ را بگیرد.

برای دات‌کام هم منطق همین است. وارد حساب ثبت‌کننده یا واسطه شو و نام دارنده را ببین. بعد کد انتقال را بخواه. طبق سیاست انتقال آیکان، ثبت‌کننده باید این کد یکتا را به دارنده بدهد. فقط دارنده و رابط اداری حق تأیید یا رد انتقال را دارند و در اختلاف، حرف دارنده مقدم است. اگر کسی برای دادن کد بهانه می‌آورد، علامت خوبی نیست.

در دامنه‌های عمومی دو قفل زمانی هم هست که بهتر است بدانی تا بی‌دلیل نگران نشوی. بعد از تغییر دارنده، ۶۰ روز قفل انتقال اعمال می‌شود. انتقال در ۶۰ روز اول بعد از ثبت هم ممکن است رد شود. پس اگر تازه دامنه را به نام خودت کرده‌ای و نمی‌توانی فوراً جابه‌جایش کنی، این عادی است.

اگر داری با طراح قرارداد می‌بندی، مالکیت دامنه را همان‌جا روی کاغذ بیاور: دامنه به نام چه کسی ثبت می‌شود و اگر همکاری تمام شد، چه چیزهایی تحویلت داده می‌شود. همین منطق درباره‌ی کد سایت هم صدق می‌کند و بندهایش را در مقاله‌ی مالکیت سورس کد سایت باز کرده‌ایم.

هاست ایرانی یا خارجی؛ سرعت، پرداخت و دسترسی ربات گوگل

بحث همیشگی است و هر دو طرف هم حرف درست دارند. بهتر است سه موضوع را جدا بسنجیم.

وقتی سرور داخل ایران است، مسیر داده تا کاربر ایرانی کوتاه‌تر است و صفحه معمولاً زودتر باز می‌شود. وقتی اینترنت بین‌الملل کند یا مختل می‌شود، سایتی که روی سرور خارجی است برای همان کاربر کند می‌شود یا اصلاً باز نمی‌شود. برای کسب‌وکاری که همه‌ی مشتری‌هایش داخل ایران‌اند، این دلیل محکمی است.

هاست ایرانی را با کارت بانکی خودت می‌خری و فاکتور ریالی می‌گیری. هاست خارجی یا واسطه می‌خواهد یا ارز، به‌علاوه‌ی همان ریسک تحریمی که گفتیم.

یک نکته‌ی تجربی هم درباره‌ی درگاه پرداخت که در کار با فروشگاه‌ها به آن خورده‌ایم: بعضی درگاه‌ها درخواست را فقط از نشانی سرور یا دامنه‌ای قبول می‌کنند که در پنلشان ثبت کرده‌ای. اگر سرور را عوض کنی و نشانی جدید را ثبت نکنی، پرداخت مشتری‌ها از کار می‌افتد و خطایش هم معمولاً گویا نیست. برای فروشگاهی مثل پیمان‌کار که با درگاه زیبال کار می‌کند، یعنی هر جابه‌جایی سرور باید با هماهنگی درگاه انجام شود.

این بخش را کمتر کسی می‌داند و گران تمام می‌شود. گوگل می‌گوید نشانی‌های پیش‌فرض رباتش از آمریکا به نظر می‌رسند و باید با ربات مثل بازدیدکننده‌ی همان کشور رفتار کرد. یعنی ربات گوگل برای سرور تو یک بازدیدکننده‌ی آمریکایی است.

حالا فرض کن سرورت داخل ایران است و بازدید از بیرون را نمی‌پذیرد. شاید میزبان برای مقابله با حمله، ترافیک خارجی را بسته. شاید اینترنت بین‌الملل مختل شده. تو و مشتری‌هایت سایت را باز می‌کنید و فکر می‌کنید همه‌چیز مرتب است. ولی ربات گوگل به در بسته می‌خورد.

و گوگل زیاد صبر نمی‌کند. طبق راهنمای خودش، با خطای شبکه خزش فوراً کند می‌شود و صفحه‌هایی که در فهرست گوگل بوده‌اند ولی در دسترس نیستند، ظرف چند روز حذف می‌شوند. قطع اتصال و تمام شدن زمان انتظار را هم مثل خطای سرور حساب می‌کند. خطاهای سری ۵۰۰ هم همین اثر را دارند: صفحه‌ها مدتی می‌مانند، ولی اگر خطا ادامه پیدا کند بیرون می‌افتند.

پس جواب سؤال «اگر هاستم ایرانی باشد، گوگل سایتم را می‌بیند؟» این است: بله، تا وقتی سرور به روی بازدید خارجی باز باشد. ایرانی بودن هاست مشکل نیست؛ بسته بودنش مشکل است.

قبل از خرید هاست ایرانی صریح بپرس: «سایت از بیرون ایران باز می‌شود؟ موقع حمله یا اختلال، ترافیک خارجی را می‌بندید؟» جواب این سؤال از جواب سؤال قیمت مهم‌تر است.

نظر ما: برای کسب‌وکاری که مشتری‌اش در ایران است، هاست ایرانی‌ای که از بیرون هم در دسترس می‌ماند معمولاً بهترین تعادل را دارد. اگر مخاطبت خارجی است، هاست خارجی منطقی‌تر است. فقط قبلش بدان میزبانت تابع مقررات آمریکاست یا نه، و پرداختش را چطور می‌خواهی ادامه بدهی. محل سرور را هم زیادی بزرگ نکن. گوگل آن را یکی از نشانه‌های مخاطب سایت می‌داند، ولی نه نشانه‌ی قطعی.

قبل از خرید هاست این شش سؤال را بپرس

بیشتر چک‌لیست‌های خرید هاست برای وردپرس نوشته شده‌اند: نسخه‌ی زبان برنامه‌نویسی، نوع کنترل‌پنل، تعداد ایمیل. برای سایت وردپرسی مهم‌اند، ولی همه‌ی ماجرا نیستند. این شش سؤال به کار هر سایتی می‌آید.

گواهی امنیتی همان قفل کوچک کنار نشانی سایت است. لازمش داری، ولی معمولاً لازم نیست جدا بخری. لتس‌انکریپت گواهی را بدون هزینه صادر می‌کند. اعتبار هر گواهی‌اش فعلاً ۹۰ روز است و خودش توصیه می‌کند هر ۶۰ روز خودکار تمدید شود. بعضی میزبان‌ها برای همین گواهی رایگان مبلغ کمی می‌گیرند. اشکالی ندارد، به شرطی که تمدید خودکارش واقعاً کار کند و سه ماه بعد با هشدار مرورگر غافلگیر نشوی.

یک تصور رایج را هم کنار بگذار: توقع نداشته باش گواهی امنیتی به‌تنهایی رتبه‌ات را بالا ببرد. گوگل امن بودن صفحه را جزو پرسش‌های خودارزیابی تجربه‌ی کاربر آورده، ولی می‌گوید جز چند معیار اصلی که سرعت بارگذاری، پاسخ‌گویی و پایداری ظاهر صفحه را می‌سنجند، بقیه‌ی جنبه‌ها مستقیماً رتبه را بالا نمی‌برند. دلیل واقعی گواهی، اعتماد مشتری است و اینکه مرورگر برچسب «ناامن» نزند. روی صفحه‌ی پرداخت، همین برچسب برای فراری دادن مشتری کافی است.

جمله‌ی «پشتیبان‌گیری روزانه» را در صفحه‌ی فروش تقریباً همه‌ی میزبان‌ها می‌بینی. سؤال درست این است که نسخه‌ی پشتیبان کجاست. اگر روی همان سرور است و سرور از دست برود، نسخه‌ی پشتیبان هم با آن رفته. دست‌کم یک نسخه باید بیرون از همان سرور باشد.

نسخه‌ی پشتیبانی که هیچ‌وقت برگردانده نشده، فقط یک امید است. یک بار امتحانش کن: از میزبان بخواه یک نسخه‌ی قدیمی را روی یک نشانی آزمایشی بالا بیاورد. اگر نتوانست، بهتر است امروز بفهمی تا روز حادثه. برای فروشگاه، نسخه‌ی پشتیبان پایگاه داده از همه مهم‌تر است؛ سفارش‌ها و حساب مشتری‌ها آنجاست، نه در فایل‌های ظاهر سایت.

همان سؤال بخش قبل. محل سرور را بپرس و صریح بپرس دسترسی از بیرون ایران را محدود می‌کنند یا نه. «نگران نباشید» جواب نیست.

اینجا جایی است که چک‌لیست‌های وردپرسی کم می‌آورند. بیشتر هاست‌های اشتراکی معمولی با کنترل‌پنل، برای سایت‌های وردپرسی و زبان پی‌اچ‌پی ساخته شده‌اند. سایتی که با کدنویسی اختصاصی ساخته شده، مثلاً با Next.js، معمولاً محیط اجرای نود (Node.js) لازم دارد؛ یعنی برنامه‌ای که دائم روی سرور روشن بماند و به درخواست‌ها جواب بدهد. خیلی از هاست‌های اشتراکی ارزان چنین امکانی ندارند، یا دارند ولی محدود.

برای این سایت‌ها معمولاً یک سرویس ابری که برنامه‌ی نود را اجرا می‌کند یا یک سرور مجازی مناسب است. اگر سایتت به سرویس دیگری هم وصل است، این سؤال مهم‌تر می‌شود. مثلاً فروشگاه مقبول یدک که برایش ساختیم، به نرم‌افزار حسابداری حسابفا وصل است. چنین سایتی هاستی می‌خواهد که برنامه را پایدار اجرا کند و اجازه بدهد با سرویس‌های بیرونی حرف بزند. پس قبل از خرید، نوع سایتت را به میزبان بگو و بپرس دقیقاً روی کدام سرویسش اجرا می‌شود.

قبل از خرید یک سؤال فنی ساده بپرس. ببین چقدر طول می‌کشد تا جواب بدهند و جوابشان به درد می‌خورد یا یک متن آماده است. ساعت ۱۱ شب که فروشگاهت از دسترس خارج شده، کیفیت پشتیبانی از همه‌ی امکانات روی کاغذ مهم‌تر است. بپرس از چه راهی جواب می‌دهند و آخر هفته هم هستند یا نه.

بپرس منابع را چطور ارتقا می‌دهند و اگر روزی خواستی بروی، نسخه‌ی کامل فایل‌ها و پایگاه داده را چطور تحویلت می‌دهند. هاستی که خروج از آن سخت است، در عمل نگهت می‌دارد، حتی وقتی راضی نیستی. خود مراحل جابه‌جایی را اینجا باز نمی‌کنیم؛ در مقاله‌ی تغییر سایت بدون افت رتبه قدم‌به‌قدم گفته‌ایم.

و اشتراکی یا سرور مجازی؟ برای سایت شرکتی با بازدید معمولی، هاست اشتراکی معمولاً کافی است، به شرطی که محیط اجرایش با سایتت جور باشد. برای فروشگاهی که سفارش واقعی می‌گیرد، به درگاه و سرویس‌های دیگر وصل است یا کمپین تبلیغاتی دارد، منابع اختصاصی‌تر خیالت را راحت‌تر می‌کند. لازم نیست از روز اول بزرگ‌ترین بسته را بخری؛ مهم این است که راه ارتقا باز باشد.

اتصال دامنه به هاست؛ نیم‌سرور و دو سه روز صبر

وقتی دامنه و هاست را جدا خریدی، باید به هم وصلشان کنی. معمولاً میزبان دو یا چند نیم‌سرور به تو می‌دهد؛ نشانی‌هایی که مشخص می‌کنند دامنه‌ات به کدام سرور اشاره کند. این‌ها را در پنل دامنه وارد می‌کنی: برای آی‌آر در پنل ایرنیک یا نماینده، برای دات‌کام در پنل ثبت‌کننده.

بعدش صبر لازم است. طبق راهنمای آمازون، نشانی نیم‌سرورها معمولاً ۲۴ تا ۴۸ ساعت در حافظه‌ی موقت می‌ماند و تغییرشان همان‌قدر طول می‌کشد تا همه‌جا اعمال شود. گوگل هم در همان راهنمای خطاهای شبکه، برای انتشار تغییر تنظیمات نام دامنه تا ۷۲ ساعت وقت در نظر می‌گیرد. پس اگر یک ساعت بعد از تغییر، سایت برای بعضی‌ها باز می‌شود و برای بعضی نه، چیزی خراب نیست. فقط هنوز همه‌جا به‌روز نشده.

یک توصیه‌ی عملی: نیم‌سرور را وقتی عوض کن که سایت روی هاست جدید کامل آماده و آزمایش شده است، نه وسط کار. اگر سایتت فروش دارد، این کار را به روزهای کم‌فروش بسپار.

هر دو شدنی است. از یک جا راحت‌تر است؛ یک پنل، یک فاکتور. جدا امن‌تر است؛ چون اگر با میزبان به مشکل خوردی، دامنه گروگان نیست و فقط نیم‌سرور را عوض می‌کنی. برای آی‌آر خیال راحت‌تری داری، چون دامنه در هر حال در ایرنیک ثبت است و با شناسه‌ی خودت به آن دسترسی داری؛ البته به شرطی که واقعاً به نام خودت باشد.

بعضی میزبان‌ها دامنه را سال اول هدیه می‌دهند. قبول کردنش اشکالی ندارد. فقط دو چیز را بپرس: به نام چه کسی ثبت می‌شود و تمدید سال دوم چقدر است.

تمدید را جدی بگیر؛ دامنه‌ی تمدیدنشده چه سرنوشتی دارد؟

دامنه بیشتر از آنکه دزدیده شود، فراموش می‌شود. خوشبختانه هم ایرنیک و هم آیکان بعد از انقضا مهلت می‌دهند. ولی مهلتی که در تمامش سایتت خاموش است.

طبق راهنمای تمدید ایرنیک ماجرا این‌طور پیش می‌رود:

• ۶۰، ۳۰، ۱۵ و ۷ روز مانده به انقضا، یادآوری برای رابط اداری و رابط مالی فرستاده می‌شود.
• درخواست تمدید از پنل رابط اداری ثبت می‌شود.
• بعد از انقضا دامنه غیرفعال می‌شود و ۳۰ روز مهلت داری. در این مدت سایتت با آن نشانی باز نمی‌شود.
• بعد از این ۳۰ روز، دامنه ۳۰ روز دیگر قفل می‌شود. باز کردنش علاوه بر هزینه‌ی تمدید، جریمه‌ای برابر هزینه‌ی تمدید یک‌ساله دارد.
• اگر در این مدت هم باز نشود، دامنه معلق می‌شود.

حالا برگرد به بخش مالکیت. هر چهار یادآوری به رابط اداری و مالی می‌رسد. اگر این دو نقش با ایمیل طراحت ثبت شده، تو هیچ‌کدام را نمی‌بینی. اولین خبری که از انقضا می‌گیری، تماس مشتری‌ای است که می‌گوید سایتت باز نمی‌شود.

برای دامنه‌های عمومی مثل دات‌کام، قاعده‌ی آیکان درباره‌ی انقضا از ثبت‌کننده می‌خواهد یک بار حدود یک ماه و یک بار حدود یک هفته مانده به انقضا یادآوری بفرستد. بعد از انقضا مسیر نام دامنه قطع می‌شود و سایت باز نمی‌شود. اگر دامنه حذف شود، هنوز ۳۰ روز مهلت بازخرید هست، ولی در تمام این مدت هم سایت از کار افتاده است.

راه‌حل ساده است: اگر کسب‌وکارت جدی است، دامنه را چندساله ثبت یا تمدید کن و تاریخ انقضا را با یادآور یک‌ماهه در تقویم گوشی‌ات بگذار. برای سایتی مثل سفره سبز اطعام که اهدای آنلاین می‌گیرد، یک ماه خاموشی یعنی یک ماه کمکی که به دست نیازمند نمی‌رسد. برای فروشگاه یعنی یک ماه فروش از دست‌رفته و صفحه‌هایی که از گوگل بیرون می‌افتند.

هزینه‌ی تقریبی؛ فقط عددهایی که رسمی‌اند

اینجا جدول قیمت نمی‌گذاریم. بیشتر عددهایی که در اینترنت می‌بینی تبلیغاتی یا قدیمی‌اند. فقط عددی را می‌آوریم که منبع رسمی دارد.

طبق تعرفه‌ی رسمی ایرنیک که از اول تیر ۱۴۰۵ اجرا شده:

• دامنه‌ی مرتبه‌ی دوم، یعنی نامی که مستقیم زیر آی‌آر است مثل example.ir: یک‌ساله ۹۲۰ هزار ریال (۹۲ هزار تومان) و پنج‌ساله ۲ میلیون و ۷۶۰ هزار ریال (۲۷۶ هزار تومان).
• دامنه‌ی مرتبه‌ی سوم مثل example.co.ir: یک‌ساله ۶۹۰ هزار ریال (۶۹ هزار تومان) و پنج‌ساله ۲ میلیون و ۷۰ هزار ریال (۲۰۷ هزار تومان).
• انتقال دامنه: ۴۶۰ هزار ریال (۴۶ هزار تومان).

یک نکته در همین عددها هست که کمتر دیده می‌شود: ثبت پنج‌ساله دقیقاً هم‌قیمت سه بار پرداخت یک‌ساله است. یعنی هم ارزان‌تر تمام می‌شود و هم خطر فراموشی را برای پنج سال کنار می‌گذارد.

نسخه‌ی فارسی همین تعرفه می‌گوید هر واحد تعرفه برای کاربران ۴۶۰ هزار ریال و برای نماینده‌ها ۳۴۵ هزار ریال است. پس نماینده‌ها دامنه را ارزان‌تر از خود ایرنیک می‌گیرند و قیمتی که از نماینده می‌پردازی، به سود خودش بستگی دارد. ایرنیک هم می‌تواند مبالغ را تغییر دهد، به شرطی که دست‌کم یک ماه قبل در سایتش اعلام کند. پس قبل از پرداخت، عدد روز را از خود سایت ایرنیک ببین.

برای دات‌کام عدد رسمی‌ای که بشود به آن استناد کرد وجود ندارد. قیمت را واسطه تعیین می‌کند و با نرخ ارز بالا و پایین می‌رود. هاست هم همین‌طور است و بسته به منابع، فاصله‌ی قیمت‌ها زیاد است. اگر می‌خواهی بدانی سایت در سال کلاً چقدر خرج دارد، از دامنه و هاست تا پشتیبانی، هزینه‌ی نگهداری سایت را جدا و ردیف‌به‌ردیف بررسی کرده‌ایم.

چک‌لیست نهایی خرید دامنه و هاست

قبل از اینکه دکمه‌ی پرداخت را بزنی، این فهرست را یک بار مرور کن:

• پسوند را بر اساس بازارت انتخاب کرده‌ای: مشتری ایرانی یعنی آی‌آر، مشتری خارجی یعنی دات‌کام.
• نام را با قواعد ایرنیک سنجیده‌ای: حروف و ارقام لاتین و خط تیره، بین ۳ تا ۶۳ نویسه، بدون تیره در اول و آخر.
• شناسه‌ی ایرنیک را با مشخصات خودت یا شرکتت ساخته‌ای، نه با شناسه‌ی طراح.
• دارنده و رابط اداری خودت هستی؛ طراح حداکثر رابط فنی است.
• با شناسه‌ی خودت وارد پنل ایرنیک شده‌ای و دامنه را آنجا به نام خودت دیده‌ای.
• برای دات‌کام، نام دارنده را در پنل دیده‌ای و می‌دانی کد انتقال را چطور می‌گیری.
• ایمیل رابط اداری و مالی ایمیلی است که هر روز می‌خوانی.
• از میزبان پرسیده‌ای سایت از بیرون ایران باز می‌شود یا نه.
• محیط اجرای هاست با نوع سایتت جور است؛ وردپرس یا کدنویسی اختصاصی.
• گواهی امنیتی خودکار تمدید می‌شود.
• نسخه‌ی پشتیبان بیرون از سرور هم نگه داشته می‌شود و یک بار برگرداندنش را امتحان کرده‌ای.
• تاریخ انقضای دامنه با یادآور یک‌ماهه در تقویمت است.

قدم بعدی

اگر هنوز دامنه نخریده‌ای، عجله نکن. اول روشن کن سایتت قرار است چه کاری بکند؛ فروشگاه است، معرفی شرکت است یا قرار است به نرم‌افزار دیگری وصل شود. نوع هاست از همین‌جا معلوم می‌شود و خرید دامنه و هاست بعد از این تصمیم، کار ساده‌ای است.

در فراکو سایت‌ها را با کدنویسی اختصاصی می‌سازیم و سورس‌کد مال خود مشتری است. اگر می‌خواهی قبل از هر خریدی سایتت را ببینی، پیش‌نمایش صفحه‌ی اصلی‌اش را در ۴۸ ساعت آماده می‌کنیم. طراحی پیش‌نمایش رایگان است و فقط ۶۸۰ هزار تومان بابت ساخت عکس‌ها و بنرهایش گرفته می‌شود.

ساخت خود سایت هم بعد از تأیید طرح، برای سایت شرکتی ۷ تا ۱۰ روز کاری و برای فروشگاه ۱۰ تا ۱۴ روز کاری طول می‌کشد. اگر سؤالت درباره‌ی خود پروژه است، از انتخاب هاست تا زمان تحویل، جزئیات را در صفحه‌ی خدمات طراحی سایت ببین و با تیم فراکو در تماس باش.