طراحی سایت برای خارج از کشور؛ سایتی که مشتری خارجی جدی‌اش بگیرد

گروه اول، ایرانی‌هایی هستند که بیرون از ایران کسب‌وکار راه انداخته‌اند: تعمیرگاه در آمریکا، رستوران در کانادا، دفتر مشاوره در آلمان، سالن یا آژانس املاک در امارات. مشتری این کسب‌وکارها محلی است و پیش از تماس، اسمشان را جست‌وجو می‌کند. سایت برایشان همان کاری را می‌کند که برای یک کسب‌وکار در ایران: اعتماد می‌سازد و نوبت یا تماس می‌آورد؛ فقط به زبان و عادت‌های همان کشور. دلیل این‌که سراغ یک استودیوی ایرانی می‌آیند هم معمولاً روشن است: جزئیات کارشان را می‌توانند به فارسی توضیح بدهند و هزینه با قیمت‌های تومانی حساب می‌شود.

گروه دوم، صادرکننده‌ها و شرکت‌هایی هستند که داخل ایران مستقرند و مشتری‌شان بیرون است: تولیدکننده‌ی زعفران و خشکبار، کارخانه‌ای که قطعه یا مصالح صادر می‌کند، شرکت خدمات فنی که برای پروژه‌های کشورهای همسایه پیشنهاد می‌دهد. خریدار خارجی پیش از اولین ایمیل، سایت را باز می‌کند تا ببیند با یک شرکت واقعی طرف است یا نه. برای این گروه معمولاً یک سایت شرکتی به انگلیسی یا یک سایت دوزبانه با معرفی محصول، گواهی‌ها، ظرفیت و فرم استعلام قیمت کافی است. فروش آنلاین با کارت بین‌المللی، به دلیل‌هایی که پایین‌تر می‌گوییم، برای این گروه معمولاً گزینه‌ی واقع‌بینانه‌ای نیست.

و صادقانه: همه به این خدمت نیاز ندارند. اگر فقط برای یک نمایشگاه کاتالوگ لازم داری، یا همه‌ی مشتری‌هایت از طریق یک نماینده‌ی ثابت می‌آیند و کسی اسمت را جست‌وجو نمی‌کند، شاید فعلاً سایت اولویتت نباشد. اگر هم کسب‌وکارت خارج از ایران است و موفقیتش به عکاسی حضوری، جلسه‌ی رودررو با مشتری‌ها یا تبلیغات محلی سنگین گره خورده، یک آژانس محلی کارهایی می‌کند که ما از راه دور نمی‌کنیم. ما سایت را طراحی می‌کنیم و می‌سازیم؛ عکس واقعی محل کار و تیمت را باید همان‌جا تهیه کنی.

چپمن موبیل یک تعمیرگاه واقعی خودرو در آمریکاست و سایتش انگلیسی است (chapmanmobil.com). برای چنین کسب‌وکاری سایت زیبا کافی نیست؛ سایت باید نوبت بگیرد. برای همین کل صفحه حول رزرو آنلاین چیده شده: مشتری نوع سرویس را انتخاب می‌کند، ساعت‌های خالی را از تقویم واقعی تعمیرگاه می‌بیند و نوبتش را قطعی می‌کند؛ بدون تماس‌های رفت‌وبرگشتی برای هماهنگی. وضعیت لحظه‌ای تعمیرگاه (باز، شلوغ یا خلوت) روی سایت دیده می‌شود، صفحه‌های خدمات قیمت شفاف دارند و نظرات مشتری‌ها کنارشان نشسته است. ورود با حساب اپل و گوگل هم گذاشته شد، چون در آن بازار ساختن رمز عبور تازه برای خیلی‌ها مانع واقعی است. نسخه‌ی اپلیکیشن هم از همان پایه‌ی کد ساخته شده تا سایت و اپ دو هزینه‌ی نگهداری جدا نداشته باشند.

ویجیل (vigil.clothing) برند پوشاکی با مخاطب بین‌المللی است و منطق دیگری داشت. در این بازار سایت پوشاک باید بیشتر شبیه کمپین یک برند باشد تا کاتالوگ؛ پس نمای اول صحنه‌ای متحرک است که با اسکرول جلو می‌رود و گالری محصول حس لوک‌بوک دارد. پرداخت با درگاه بین‌المللی Stripe انجام می‌شود و اطلاعات کارت خریدار هیچ‌وقت از سرور خود سایت عبور نمی‌کند؛ هم امن‌تر است و هم بار انطباق با استانداردهای پرداخت کارتی را از دوش پروژه برمی‌دارد. پنل مدیریت اختصاصی هم دارد تا محصول، قیمت و رسانه بدون دخالت ما به‌روز شود.

درس مشترک این دو پروژه، خلاصه‌ی کل طراحی سایت بین‌المللی است: مشتری خارجی با «یک سایت انگلیسی» قانع نمی‌شود؛ با سایتی قانع می‌شود که کار اصلی‌اش را بی‌اصطکاک انجام بدهد. برای تعمیرگاه یعنی رزرو، برای برند پوشاک یعنی تجربه‌ی خرید، برای صادرکننده یعنی استعلامی که به جواب برسد. پیش از طراحی، روشن می‌کنیم سایت تو قرار است کدام کار را بهتر از هر چیز دیگری انجام بدهد و بقیه‌ی صفحه را در خدمت همان می‌چینیم.

رایج‌ترین اشتباه در طراحی سایت انگلیسی این است که سایت فارسی را بسازند و بعد متن‌ها را یکی‌یکی ترجمه کنند. نتیجه، متنی است که شاید غلط دستوری نداشته باشد ولی به گوش خواننده‌ی بومی عجیب می‌آید: جمله‌های طولانی و تعارفی، صفت‌های اغراق‌آمیز و جای خالی همان اطلاعاتی که او دنبالش است. مشتری آمریکایی یا اروپایی معمولاً جمله‌ی کوتاه و مستقیم می‌خواهد: چه کاری می‌کنی، چقدر طول می‌کشد، حدوداً چقدر خرج دارد و چطور شروع کند.

بومی‌سازی یعنی جزئیات را هم به زبان همان بازار برگردانی: واحد پول و قالب قیمت، قالب تاریخ و ساعت، شکل نوشتن آدرس و شماره تلفن، واحدهای اندازه‌گیری، ساعت کاری به وقت محلی. نشانه‌های اعتماد هم بازار به بازار فرق می‌کند: برای کسب‌وکار محلی، نظرات مشتری و امتیاز در نقشه حرف اول را می‌زند؛ برای صادرکننده، گواهی‌نامه‌ها، ظرفیت تولید و شرایط تحویل. صفحه‌های حقوقی را هم دست‌کم نگیر. اگر به افرادی در اتحادیه‌ی اروپا کالا یا خدمات عرضه می‌کنی، به گفته‌ی کمیسیون اروپا مقررات حفاظت از داده (GDPR) حتی برای شرکتی که بیرون از اتحادیه مستقر است هم اعمال می‌شود؛ یعنی فرم تماس و ابزارهای آمار سایتت باید با آن سازگار باشد. جزئیات حقوقی‌اش را با مشاور کشور مقصد چک کن؛ سازوکار فنی‌اش را ما درست می‌سازیم.

متن را چطور می‌سازیم؟ ساختار صفحه‌ها، پیام اصلی و ترتیب اطلاعات را با هم طراحی می‌کنیم و متن انگلیسی برای همان ساختار نوشته می‌شود، نه ترجمه از روی نسخه‌ی فارسی. پیشنهاد صادقانه‌ی ما این است که نسخه‌ی نهایی را یک بومی‌زبان بخواند؛ اگر خودت سال‌هاست آن‌جا زندگی و کار می‌کنی، احتمالاً بهترین ویراستار همین متن خودت هستی. در سایت دوزبانه هم هر زبان باید کامل باشد. صفحه‌ای که منو و دکمه‌هایش انگلیسی است ولی بدنه‌اش فارسی مانده، هم کاربر را سردرگم می‌کند و هم موتور جست‌وجو را؛ دلیل فنی‌اش را در بخش سئوی بین‌المللی گفته‌ایم.

این بخش را صریح می‌نویسیم، چون بیشترین دردسر پروژه‌های طراحی سایت خارجی از همین‌جا شروع می‌شود. بسیاری از سرویس‌های آمریکایی که یک سایت بین‌المللی به آن‌ها تکیه می‌کند، به خاطر تحریم‌های اداره‌ی کنترل دارایی‌های خارجی آمریکا (OFAC) به کسب‌وکار مستقر در ایران خدمات نمی‌دهند. چند نمونه از منبع خودشان (بررسی‌شده در مهر ۱۴۰۵): گوگل صراحتاً نوشته که Google Business Profile از کسب‌وکارهای داخل ایران پشتیبانی نمی‌کند؛ طبق راهنمای Google Workspace دسترسی به سرویس‌های تجاری گوگل، از جمله ایمیل سازمانی، در ایران محدود است؛ و سیاست Stripe ایران را جزو حوزه‌های ممنوع آورده و در متنش، علاوه بر اشخاص حاضر یا ساکن در این کشورها، به تابعیت و به کالا و خدمات با منشأ آن‌ها هم اشاره کرده است. به گزارش American Banker ایرانی‌ها نمی‌توانند در سیستم پرداخت بین‌المللی پرداخت کنند؛ یعنی هزینه‌ی این سرویس‌ها را با کارت بانکی ایرانی نمی‌شود داد.

نتیجه‌ی عملی برای ایرانی مقیم خارج ساده است: دامنه، هاست، ایمیل سازمانی و حساب پرداخت را خودت، به نام خودت یا شرکتت در کشور محل اقامت و با کارت خودت می‌گیری. ما راه‌اندازی فنی همه‌شان را با دسترسی‌ای انجام می‌دهیم که خودت می‌دهی و هر وقت خواستی پس می‌گیری. هیچ حسابی را به نام خودمان برایت باز نمی‌کنیم و هزینه‌ی سرویس خارجی را از طرف تو نمی‌پردازیم؛ این هم مالکیت تو را روشن نگه می‌دارد و هم کسی را درگیر ریسک نمی‌کند. پیش از این‌که کل فروشت را روی یک سرویس پرداخت بسازی، شرایط همان سرویس را خودت بخوان و اگر لازم شد با حسابدار یا مشاور کشور محل اقامتت مشورت کن.

برای صادرکننده‌ی داخل ایران گزینه‌ها محدودتر است. برای میزبانی، بعضی شرکت‌های ایرانی سرور در دیتاسنترهای خارج از ایران عرضه می‌کنند و هزینه‌اش را ریالی می‌گیرند؛ این برای سرعت سایت در چشم بازدیدکننده‌ی خارجی مفید است. اما درگاه پرداخت بین‌المللی به نام یک کسب‌وکار ایرانی راه تمیزی ندارد و ما هم راه دورزدن تحریم نمی‌فروشیم. برای همین سایت صادراتی را حول استعلام قیمت و ارتباط مستقیم می‌سازیم و پرداخت از همان مسیرهای تجاری انجام می‌شود که امروز داری.

اگر کسب‌وکارت در کشور دیگری مکان واقعی دارد، مهم‌ترین ابزار دیده‌شدن محلی‌ات احتمالاً Google Business Profile است؛ همان کارتی که با نقشه در نتایج گوگل ظاهر می‌شود. طبق قواعد گوگل کسب‌وکاری واجد شرایط است که در ساعت‌های اعلام‌شده با مشتری تماس حضوری داشته باشد؛ کسب‌وکاری که به محل مشتری می‌رود می‌تواند پروفایل منطقه‌ی خدمات بگیرد، اما کسب‌وکار کاملاً آنلاین واجد شرایط نیست. یعنی تعمیرگاهی مثل چپمن موبیل می‌تواند و باید پروفایل داشته باشد، ولی صادرکننده‌ای که در آن کشور دفتر یا انبار حضوری ندارد نمی‌تواند. سهم ما این است که نام، آدرس، تلفن و ساعت کاری در سایت دقیقاً با پروفایل یکی باشد، هر خدمت صفحه‌ی مستقل داشته باشد و داده‌ساختار کسب‌وکار محلی در کد بنشیند.

برای سایت دوزبانه، مهم‌ترین موضوع فنی hreflang است: برچسبی که به گوگل می‌گوید این صفحه‌ها نسخه‌های زبانی یک محتوا هستند تا به هر کاربر نسخه‌ی درست را نشان بدهد. قاعده‌هایی از مستندات رسمی گوگل که رعایتشان می‌کنیم: هر زبان نشانی جدای خودش را دارد، مثلاً بخش انگلیسی زیر /en؛ هر نسخه باید هم خودش و هم همه‌ی نسخه‌های دیگر را فهرست کند و ارجاع‌ها دوطرفه باشد، وگرنه نادیده گرفته می‌شوند؛ کد زبان با استاندارد ISO 639-1 نوشته می‌شود و در صورت نیاز کد کشور با ISO 3166-1 Alpha 2 به آن اضافه می‌شود، مثل en یا en-US؛ و مقدار x-default صفحه‌ی پیش‌فرض را برای کاربری تعیین می‌کند که زبانش با هیچ نسخه‌ای جور نیست.

دو اشتباه رایج را هم نمی‌کنیم. اول، گوگل توصیه می‌کند کاربر را بر اساس حدس زبان یا موقعیتش خودکار به نسخه‌ی دیگر نفرستی، چون جلوی دیدن همه‌ی نسخه‌ها را هم برای کاربر و هم برای موتور جست‌وجو می‌گیرد؛ به‌جایش انتخابگر زبان روشن می‌گذاریم. دوم، طبق همان مستند، گوگل زبان صفحه را از محتوای قابل‌مشاهده‌اش تشخیص می‌دهد؛ پس ترجمه‌ی نصفه‌نیمه کار نمی‌کند. و مثل همیشه: هیچ‌کس نمی‌تواند رتبه در گوگل هیچ کشوری را تضمین کند. اگر بعد از راه‌اندازی خواستی محتوا را ماهانه جلو ببری، خدمات سئوی فراکو جدا و اختیاری است.

قیمت طراحی سایت برای خارج از کشور با پروژه‌های داخل ایران فرقی ندارد و همان تعرفه‌ی عمومی فراکو است. سایت شرکتی سه پلن دارد: برنزی ۳۰ میلیون تومان تا ۴ صفحه؛ نقره‌ای ۴۰ میلیون تومان تا ۸ صفحه همراه وبلاگ، موشن، سئوی فنی و پنل پیامکی؛ و طلایی ۵۰ میلیون تومان تا ۱۲ صفحه، با درگاه پرداخت و فروش آنلاین خدمات، همراهی در دریافت اینماد، سایت دوزبانه، چت‌بات هوش مصنوعی و ۴ مقاله‌ی سئوشده.

کدام برای تو؟ اگر فقط یک سایت انگلیسی جمع‌وجور برای کسب‌وکار محلی‌ات در خارج می‌خواهی، برنزی یا نقره‌ای معمولاً کافی است. صادقانه بگوییم که بعضی امکانات پلن‌ها برای بازار ایران طراحی شده‌اند؛ مثلاً اینماد و درگاه پرداخت ایرانی پلن طلایی به کار کسب‌وکاری که همه‌ی مشتری‌هایش خارج از ایران‌اند نمی‌آید، و همین را در گفت‌وگوی اول می‌گوییم. اما اگر سایت دوزبانه می‌خواهی — مثلاً صادرکننده‌ای که هم مشتری ایرانی دارد و هم خریدار خارجی — دوزبانه‌بودن جزو پلن طلایی ۵۰ میلیونی است. فروشگاه آنلاین هم سه پلن ۴۵، ۵۵ و ۶۵ میلیون تومانی دارد، اما برای بازار خارج فقط وقتی منطقی است که حساب پرداخت بین‌المللی به نام کسب‌وکاری داشته باشی که آن سرویس قبولش دارد.

امکانات خاص — مثل رزرو متصل به تقویم واقعی که برای چپمن موبیل ساختیم — بسته به جزئیات ممکن است از چارچوب پلن بیرون بزند. در این صورت بعد از یک گفت‌وگوی کوتاه، قیمت ثابت را مکتوب می‌گوییم و همان می‌ماند؛ بدون ردیف مبهم و هزینه‌ی پنهان. هزینه‌های جاری سرویس‌های خارجی (دامنه، میزبانی، ایمیل سازمانی، کارمزد درگاه) جدا از قیمت ساخت است و مستقیم به خود آن سرویس‌ها پرداخت می‌شود، نه به ما.

پشتیبانی ماهانه اختیاری است: ۵، ۶ یا ۷ میلیون تومان برای سایت شرکتی، بسته به پلن. سایت بدون آن هم کار می‌کند و سورس‌کد کاملش مال توست؛ اگر روزی خواستی یک برنامه‌نویس در کشور خودت ادامه‌اش بدهد، قفلی سر راهش نیست. منطق کدنویسی اختصاصی بدون وردپرس را جداگانه توضیح داده‌ایم.

فراکو در اهواز مستقر است و با مشتری‌هایی در سراسر ایران و چند مشتری خارج از ایران کاملاً از راه دور کار می‌کند؛ پس اختلاف ساعت برای ما مسئله‌ی تازه‌ای نیست. ترتیب کار این است:

قدم اول، یک گفت‌وگوی کوتاه: تماس تصویری در ساعتی که برای هر دو طرف معقول باشد، یا اگر راحت‌تری، توضیح مکتوب. می‌گویی کسب‌وکارت چیست، مشتری‌ات کجاست و سایت باید کدام کار اصلی را انجام بدهد.

قدم دوم، پیش‌نمایش صفحه‌ی اصلی در کمتر از ۴۸ ساعت و پیش از هر قراردادی. طراحی پیش‌نمایش رایگان است؛ فقط ۶۸۰ هزار تومان بابت ساخت تصاویر و بنرهای اختصاصی همان پیش‌نمایش می‌پردازی. اگر نپسندیدی، هیچ تعهدی برای ادامه نداری.

قدم سوم، قیمت ثابت. بعد از دیدن پیش‌نمایش، دامنه‌ی کار و قیمت نهایی مکتوب می‌شود. قدم چهارم، ساخت با پرداخت مرحله‌ای: سایت شرکتی ۷ تا ۱۰ روز کاری و فروشگاه آنلاین ۱۰ تا ۱۴ روز کاری. روز کاری را با تقویم کاری ایران حساب کن؛ آخر هفته و تعطیلات رسمی ایران با کشور تو فرق دارد و بهتر است از اول در برنامه‌ات باشد. قدم پنجم، تحویل روی دامنه‌ی خودت، تحویل سورس‌کد کامل و آموزش کار با پنل.

اختلاف ساعت گاهی به نفع کار هم تمام می‌شود: وقتی روز کاری تو تمام شده، روز کاری ما شروع می‌شود و بازخوردی که عصر می‌فرستی، می‌تواند تا صبح بعدت روی لینک پیش‌نمایش اعمال شده باشد. شرطش این است که بازخورد مکتوب و مشخص باشد؛ «این بخش را بزرگ‌تر کن و این جمله را بردار» در یک پیام، از سه تماس کلی مفیدتر است. ما هم هر مرحله را با لینک زنده نشانت می‌دهیم، نه با عکس صفحه، تا روی گوشی خودت و با اینترنت کشور خودت امتحانش کنی.

قیمت‌های فراکو به تومان است و برای مشتری خارج از ایران هم همین است. روش و جزئیات پرداخت برای مشتری خارج از کشور را موردبه‌مورد و در همان گفت‌وگوی اول توافق می‌کنیم؛ این‌جا روشی را وعده نمی‌دهیم که شاید برای کشور و شرایط تو جواب ندهد. چیزی که ثابت است، مدل پرداخت است: قیمت بعد از یک گفت‌وگوی کوتاه ثابت می‌شود و پرداخت مرحله‌ای است؛ جلوتر از کاری که انجام شده، پرداختی نداری. پرداخت قسطی برای هزینه‌ی خود پروژه نداریم.

یک نکته‌ی مهم درباره‌ی مالکیت: چون حساب‌های دامنه، میزبانی و پرداخت به نام خودت است و سورس‌کد کامل هم تحویلت می‌شود، سایت از روز اول به معنای واقعی مال توست. برای مشتری‌ای که هزاران کیلومتر دورتر است، این از هر قولی مهم‌تر است: اگر روزی هر اتفاقی افتاد، کل دارایی دیجیتالت دست خودت است و هر برنامه‌نویس دیگری می‌تواند ادامه‌اش بدهد.

برای این‌که گفت‌وگوی اول کوتاه و مفید باشد، این‌ها را از قبل روشن کن. مشتری‌هایت در کدام کشور و کدام شهرند و به چه زبانی جست‌وجو می‌کنند؛ سایت یک‌زبانه می‌خواهی یا دوزبانه. نام دامنه‌ای که در نظر داری و این‌که از قبل خریده‌ای یا نه. آیا مکان حضوری داری که برای پروفایل گوگل واجد شرایط باشد. سایت دو سه کسب‌وکار هم‌صنف در همان کشور که می‌پسندی، و یکی که اصلاً نمی‌پسندی. و مهم‌تر از همه: سایت قرار است نوبت بگیرد، استعلام قیمت بگیرد یا مستقیم بفروشد. با همین چند جواب، پیش‌نمایش ۴۸ ساعته به تصویر ذهنی‌ات خیلی نزدیک‌تر درمی‌آید و قیمت ثابت هم دقیق‌تر تعیین می‌شود. اگر هنوز درباره‌ی بازار مقصد مطمئن نیستی، همین را هم بگو؛ گاهی جواب درست برای شروع، یک سایت کوچک‌تر و ارزان‌تر است که بعداً روی همان کد بزرگ شود.