راه‌اندازی فروشگاه اینترنتی پوشاک؛ سایز، رنگ، مرجوعی و عکسی که لباس را می‌فروشد

راه‌اندازی فروشگاه اینترنتی پوشاک، جدا از دامنه و درگاه و اینماد که هر فروشگاهی لازم دارد، پنج کار مخصوص خودش را دارد. موجودی هر سایز و هر رنگ جدا ثبت شود تا چیزی که تمام شده فروخته نشود. هر محصول جدول سایز خودش را داشته باشد. رویه‌ی مرجوعی و تعویض از روز اول نوشته شده و ساده باشد. عکس‌ها لباس را تمام‌قد و از چند زاویه نشان بدهند. و مشتری بتواند بدون ثبت‌نام اجباری خرید کند. اگر این پنج تا درست باشد، سایتت کار دایرکت را بی‌وقفه و بی‌خطا انجام می‌دهد.

این راهنما برای فروشنده‌ی اینستاگرامی است که می‌خواهد فروشگاه خودش را داشته باشد و تصمیمش را گرفته. پس این‌جا از چرایی داشتن سایت حرف نمی‌زنیم؛ از کار روزمره‌ی فروش لباس در آن می‌گوییم.

اگر هنوز بین پیج و سایت مردّدی، اول سایت بهتر است یا اینستاگرام؟ را بخوان. کل مسیر عمومی، از دامنه و میزبانی تا ارسال، هم در راهنمای صفر تا صد راه‌اندازی فروشگاه اینترنتی آمده. این مقاله فقط چیزهایی را می‌گوید که مخصوص لباس است.

۱چرا فروش اینترنتی لباس با فروش بقیه‌ی کالاها فرق دارد

یک گوشی موبایل یک مدل است و یک قیمت. ولی یک تی‌شرت ساده که در چهار سایز و سه رنگ تولید شده، در عمل دوازده کالای جداست و هر کدام موجودی خودش را دارد. مشتری هم نمی‌تواند لباس را لمس کند یا بپوشد. پس بار پرو کردن روی دوش جدول سایز و عکس می‌افتد.

در دایرکت همه‌ی این‌ها را خودت با پیام حل می‌کنی. مشتری می‌پرسد «مشکی سایز ۴۰ دارید؟»، تو به قفسه نگاه می‌کنی و جواب می‌دهی. می‌پرسد «قدم ۱۶۵ است، کدام سایز را بردارم؟» و تو از تجربه‌ات می‌گویی. در سایت فروش لباس کسی پشت خط نیست. سایت باید خودش جواب بدهد، آن هم ساعت دو نصفه‌شب.

مرجوعی هم در لباس استثنا نیست، بخشی از کار است. سایزی که اندازه نشده، رنگی که زیر نور خانه فرق داشته، یا پارچه‌ای که حسش با عکس جور نبوده. فروشگاه باید برایش یک مسیر ثابت داشته باشد.

دلیل این همه عجله برای داشتن فروشگاه هم پنهان نیست. وقتی شهریور ۱۴۰۱ اینستاگرام در ایران فیلتر شد، انجمن تجارت الکترونیک تهران هشدار داد که بیش از ۴۰۰ هزار کسب‌وکار در خطر نابودی‌اند و معاش بیش از یک میلیون نفر به خطر افتاده. فروش لباس بدون اینستاگرام هم یعنی کنار گذاشتن پیج نیست؛ یعنی فروشی که به پیج وابسته نباشد، حتی روزی که با پیج دیسیبل‌شده روبه‌رو شوی، و صندوقش جایی باشد که سندش به نام خودت است.

۲موجودی سایز و رنگ؛ هر ترکیب، یک موجودی جدا

مهم‌ترین تصمیم فنی فروشگاه پوشاک همین است و فروشگاه‌های سرهم‌بندی‌شده بیشتر از همه همین‌جا می‌لنگند. اگر برای یک محصول فقط یک عدد موجودی ثبت شود، مثلاً «۲۰ عدد»، سایت نمی‌داند این ۲۰ عدد کدام سایز و کدام رنگ است. نتیجه این است که مشتری سایز مدیوم مشکی را می‌خرد و پول می‌دهد، در حالی که مدیوم مشکی سه روز پیش تمام شده. بعد تو می‌مانی و یک تماس عذرخواهی و یک پول برگشتی.

راه درست این است که هر محصول از سه لایه ساخته شود:

• محصول اصلی: نام، توضیح، جنس پارچه، دستور شست‌وشو و جدول سایز.
• رنگ‌ها: هر رنگ عکس‌های خودش را دارد. مشتری که رنگ زیتونی را انتخاب می‌کند، باید عکس زیتونی ببیند، نه عکس مشکی.
• ترکیب رنگ و سایز: هر ترکیب موجودی خودش را دارد و اگر لازم باشد قیمت خودش را، مثلاً برای سایزهای بزرگ‌تر که پارچه‌ی بیشتری می‌برند.

روی صفحه‌ی محصول، سایزی که تمام شده نباید پنهان شود. بهتر است دیده شود ولی خط‌خورده و غیرفعال باشد. این‌طوری مشتری می‌فهمد این مدل سایز او را هم دارد و فقط الان تمام شده. اگر بخواهی، کنارش دکمه‌ی «موجود شد خبرم کن» هم می‌گذاری تا وقتی دوباره رسید، با پیامک خبرش کنی.

یک قاعده‌ی دیگر هم لازم است. وقتی همه‌ی سایزهای یک مدل صفر شد، کل محصول باید تمام‌شده علامت بخورد تا مشتری بیهوده سراغش نرود. این عددها را هم خودت باید بتوانی عوض کنی، نه برنامه‌نویس. ویجیل، فروشگاه پوشاکی که برای بازار بین‌المللی ساخته‌ایم، پنل مدیریت اختصاصی دارد تا محصول، قیمت و عکس‌ها بدون دخالت ما به‌روز شود.

اگر بعد از راه‌اندازی سایت هنوز از دایرکت هم می‌فروشی، که تقریباً همه همین کار را می‌کنند، فروش دایرکت را هم در همان پنل سایت ثبت کن. دو دفتر موجودی جدا یعنی دیر یا زود یک کالا را دو بار می‌فروشی. یک منبع، یک عدد.

یک لحظه‌ی حساس دیگر هم هست. موجودی باید وقتی کم شود که پرداخت واقعاً موفق شده، و اگر پرداخت نیمه‌کاره ماند، به انبار برگردد. اگر موجودی با اضافه شدن به سبد خرید کم شود، چند سبد رهاشده کافی است تا سایت فکر کند جنست تمام شده.

برای گوگل هم این ساختار مهم است. اگر برای هر رنگ یک صفحه‌ی جدا با متن تقریباً یکسان بسازی، صفحه‌ی تکراری درست کرده‌ای. گوگل در راهنمای گونه‌های محصول برای همین حالت راه گذاشته: همه‌ی رنگ‌ها و سایزها زیر یک گروه محصول می‌آیند، کل گروه یک نشانی اصلی دارد و هر ترکیب را می‌شود با یک نشانی مستقیم از پیش انتخاب‌شده باز کرد. یعنی مشتری و گوگل هر دو می‌توانند مستقیم به «پیراهن کتان، زیتونی، سایز ۴۲» برسند، بدون اینکه دوازده صفحه‌ی تکراری ساخته شود.

قبل از اینکه حتی طراحی سایت شروع شود، یک فایل اکسل بساز و برای هر ترکیب رنگ و سایز یک ردیف بنویس. این ستون‌ها کافی است:

• نام محصول
• رنگ
• سایز
• تعداد موجود
• قیمت، اگر برای این سایز فرق دارد
• یک کد کوتاه که خودت بشناسی، مثل «پیراهن‌کتان-زیتونی-۴۲»

همین فایل یک‌جا وارد پنل می‌شود و لازم نیست صدها ترکیب را دستی تایپ کنی. نوشتنش یک بار وقت می‌برد، ولی بعد از آن سایت به‌جای تو حساب نگه می‌دارد.

۳جدول سایز فروشگاه پوشاک؛ برای هر محصول، نه یکی برای کل سایت

پرتکرارترین سؤال دایرکت فروشنده‌ی لباس این است: «این سایز به من می‌خورد؟» سایت باید جوابش را درست کنار دکمه‌ی انتخاب سایز گذاشته باشد.

اشتباه رایج این است که یک جدول سایز عمومی ساخته شود و پای همه‌ی محصولات بیاید. ولی سایز ۴۰ یک مانتوی جذب با سایز ۴۰ یک مانتوی گشاد زمین تا آسمان فرق دارد. سایزبندی دو تولیدی مختلف هم معمولاً یکی نیست. جدول عمومی بیشتر گمراه می‌کند تا کمک.

جدول خوب برای هر محصول این‌ها را دارد:

• اندازه‌ی خود لباس، نه اندازه‌ی بدن، به سانتی‌متر و برای هر سایز. برای بالاتنه معمولاً دور سینه، قد لباس، سرشانه و قد آستین. برای شلوار دور کمر، دور باسن، فاق و قد.
• یک خط درباره‌ی فرم لباس. مثلاً «این مدل کمی کوچک کار شده؛ اگر بین دو سایزی، بزرگ‌تر را بردار». همان جمله‌ای که الان در دایرکت می‌نویسی.
• راهنمای اندازه‌گیری. یک تصویر ساده که نشان بدهد متر را کجا بگذارند.
• مشخصات عکس، اگر لباس روی مدل عکاسی شده. قد مدل و سایزی که پوشیده را کنار عکس بنویس.

جدول باید همان‌جا کنار انتخاب سایز باز شود، در یک پنجره‌ی کوچک روی همان صفحه، و روی گوشی هم بدون بزرگ‌نمایی خوانا باشد. اگر مشتری برای دیدنش به صفحه‌ی دیگری برود، ممکن است دیگر برنگردد.

کار عملی‌اش ساده است. هر مدل که از تولیدی رسید، از هر سایزش یکی را روی میز بگذار و با متر اندازه بگیر. عددها را در همان فایل اکسل موجودی، کنار هر سایز بنویس. این کار برای هر مدل چند دقیقه وقت می‌برد و جلوی کلی مرجوعی و پیام تکراری را می‌گیرد.

۴مرجوعی کالا در فروشگاه لباس؛ رویه‌ای که پیش از اولین سفارش نوشته شده باشد

اول قانون را بدان، چون انتخابی نیست. طبق ماده‌ی ۳۷ قانون تجارت الکترونیکی، در هر خرید از راه دور مصرف‌کننده دست‌کم هفت روز کاری فرصت دارد بدون جریمه و بدون آوردن دلیل از خریدش انصراف بدهد. تنها هزینه‌ای که بر عهده‌ی اوست، هزینه‌ی پس فرستادن کالاست. طبق ماده‌ی ۳۸ هم این مهلت در فروش کالا از روز تحویل شروع می‌شود و فروشنده باید پول را بی‌کم‌وکاست و در کوتاه‌ترین زمان برگرداند.

استثنا هم دارد. به نوشته‌ی زومیت، کالای شخصی‌سازی‌شده یکی از آن‌هاست. همان گزارش می‌گوید اگر کالا با سفارش جور نباشد، هزینه‌ی برگشت با فروشنده است. اگر لباس را به سفارش مشتری دوخته یا تغییر داده‌ای، یا برای کالایی مثل لباس زیر شرط خاصی در نظر داری، پیش از اینکه آن را در قوانین سایت بنویسی، با یک مشاور حقوقی بسنج که با قانون جور درمی‌آید یا نه.

• تعویض سایز یا رنگ. پرتکرارترین درخواست در پوشاک. سایت باید همان لحظه نشان بدهد سایز جایگزین موجود است یا نه، و اگر هست، آن را برای همین مشتری کنار بگذارد.
• انصراف و برگشت پول. مشتری پشیمان شده. طبق قانون حقش است و هزینه‌ی ارسال برگشتش با خودش.
• ایراد یا مغایرت. پارچه ایراد دارد، یا رنگ و سایزی که رسیده با سفارش فرق دارد. این‌جا اشتباه از طرف توست و هزینه‌ی برگشت هم با تو.

قرار نیست مرجوعی دوباره به دایرکت برگردد. یک مسیر ساده در خود سایت کافی است:

• ۱. مشتری سفارشش را باز می‌کند، با حساب کاربری یا با کد سفارش و شماره‌ی موبایل، و دکمه‌ی «درخواست مرجوعی یا تعویض» را می‌زند.
• ۲. دلیلش را از یک فهرست کوتاه انتخاب می‌کند: کوچک بود، بزرگ بود، رنگ فرق داشت، ایراد داشت، پشیمان شدم. اگر تعویض می‌خواهد، سایز یا رنگ جدید را همان‌جا انتخاب می‌کند.
• ۳. تو درخواست را در پنل می‌بینی و تأیید می‌کنی. نشانی و روش ارسال برگشت برای مشتری پیامک می‌شود.
• ۴. لباس که رسید، سالم بودن و برچسبش را بررسی می‌کنی.
• ۵. پول را برمی‌گردانی یا سایز جدید را می‌فرستی. هر تغییر وضعیت هم برای مشتری پیامک می‌شود.

آن فهرست دلیل‌ها فقط برای نظم نیست، داده‌ی باارزشی است. اگر یک مدل مدام با دلیل «کوچک بود» برمی‌گردد، ایراد از مشتری نیست. جدول سایز همان مدل را اصلاح کن، یا در توضیحش بنویس یک سایز بزرگ‌تر بردارند. اگر یک رنگ مدام با «رنگ فرق داشت» برمی‌گردد، عکس همان رنگ را دوباره بگیر.

رویه‌ی مرجوعی را در یک صفحه‌ی جدا و ساده بنویس: مهلت، شرط سالم بودن، هزینه‌ی ارسال در هر حالت و زمان برگشت پول. این صفحه برای گرفتن اینماد هم لازم است و مشتری تازه هم پیش از اولین خرید دنبالش می‌گردد. لینکش را کنار دکمه‌ی خرید هم بگذار.

۵عکسی که لباس را می‌فروشد

در فروشگاه لباس، عکس کار اتاق پرو را می‌کند. مشتری از روی عکس جنس پارچه، افتادگی لباس و رنگ واقعی را حدس می‌زند. هر چه حدسش دقیق‌تر باشد، احتمال خرید بیشتر و احتمال مرجوعی کمتر است.

• تمام‌قد از جلو، پشت و پهلو. کل لباس دیده شود، از یقه تا لبه، بدون بریدگی.
• نمای نزدیک پارچه، طوری که بافت و جنس معلوم باشد.
• جزئیات: یقه، دکمه، زیپ، جیب و دوخت‌ها.
• هر رنگ، عکس خودش. رنگ را با نرم‌افزار عوض نکن. رنگی که روی صفحه با جنس واقعی فرق دارد، یکی از دلیل‌های آشنای مرجوعی است.
• یک عکس در حالت استفاده، روی مدل یا در یک صحنه، تا معلوم شود لباس چطور می‌ایستد و می‌افتد.

عکس‌های اینستاگرام برای فید ساخته شده‌اند: مربعی یا بریده، گاهی با متن و برچسب قیمت روی تصویر. در کاتالوگ سایت همین عکس‌ها لباس را ناقص نشان می‌دهند. برای سایت، عکس‌ها را با پس‌زمینه‌ی ثابت، نور یکسان و قاب یکسان بگیر و عمودی کار کن، چون بیشتر مشتری‌هایت با گوشی می‌آیند. وقتی همه‌ی عکس‌ها یک قاعده دارند، صفحه‌ی دسته‌بندی مرتب و حرفه‌ای دیده می‌شود.

از نظر فنی هم دو کار ساده لازم است. عکس‌ها باید سبک شوند تا صفحه روی اینترنت موبایل کند نشود. هر عکس هم یک متن جایگزین توصیفی می‌خواهد، مثل «مانتو کتان زیتونی، نمای پشت». گوگل در راهنمای عکس‌ها در جست‌وجو همین متن جایگزین را مهم‌ترین اطلاعاتی می‌داند که می‌شود برای یک عکس نوشت و صریح می‌گوید آن را با کلمه‌ی کلیدی پر نکن.

لوک‌بوک یعنی مجموعه‌ای از عکس‌های تمام‌قد و هماهنگ که یک کالکشن را با حال‌وهوای برند نشان می‌دهد، نه فقط خود کالا را. اگر برندت هویت بصری مشخصی دارد، صفحه‌ی اصلی و صفحه‌ی هر کالکشن جای همین عکس‌هاست.

ویجیل نمونه‌ی واقعی همین است، با یک توضیح مهم: ویجیل را برای بازار بین‌المللی ساختیم، نه بازار ایران. سایتش انگلیسی است و پرداختش از درگاه بین‌المللی انجام می‌شود. گالری محصولاتش با عکاسی تمام‌قد حس لوک‌بوک دارد و نمای اول سایت به‌جای یک عکس ثابت، صحنه‌ای متحرک است که با اسکرول کاربر جلو می‌رود. منطقش برای یک برند ایرانی هم همان است: وقتی عکس‌ها خوب‌اند، طراحی باید کنار برود و بگذارد لباس ستاره‌ی صفحه باشد.

۶خرید بدون ثبت‌نام اجباری

مشتری اینستاگرامی به یک مسیر کوتاه عادت دارد: پیام می‌دهد، نشانی را می‌فرستد و پول را واریز می‌کند. اگر سایتت قبل از خرید از او نام کاربری، رمز عبور و ایمیل بخواهد، بخشی از همین آدم‌ها همان‌جا می‌روند.

این فقط حدس نیست. در نظرسنجی مؤسسه‌ی پژوهشی بیمارد از خریداران آمریکایی، از کسانی که خرید را نیمه‌کاره رها کرده بودند، جدا از آن‌هایی که فقط داشتند نگاه می‌کردند، ۱۸ درصد گفتند دلیلش اجبار به ساختن حساب کاربری بوده. ۱۷ درصد هم طولانی یا پیچیده بودن مراحل پرداخت را دلیل آوردند. عدد بازار ایران را کسی دقیق اندازه نگرفته، ولی منطقش همین است.

راه‌حل این است که ثبت‌نام را از سر راه برداری، نه از سایت:

• ورود با شماره‌ی موبایل و کد یک‌بارمصرف. مشتری شماره‌اش را می‌زند، کد پیامکی را وارد می‌کند و تمام. نه رمزی لازم است، نه ایمیلی. حساب کاربری پشت صحنه ساخته می‌شود و خرید بعدی سریع‌تر است.
• فرم نشانی کوتاه. فقط چیزی که برای ارسال لازم است: نام گیرنده، استان و شهر، نشانی، کد پستی و تلفن.
• هزینه‌ی ارسال پیش از پرداخت. مشتری باید قبل از رفتن به درگاه، مبلغ نهایی را با هزینه‌ی ارسال ببیند. طبق ماده‌ی ۳۳ همان قانون هم فروشنده باید همه‌ی هزینه‌هایی را که بر عهده‌ی خریدار است، پیش از خرید اعلام کند.
• پیگیری با پیامک. بعد از پرداخت، وضعیت سفارش و کد رهگیری مرسوله با پیامک می‌رسد. همان پیامی که قبلاً در دایرکت می‌فرستادی، حالا خودکار می‌رود.

کل مسیر از سبد خرید تا درگاه پرداخت باید در سه قدم تمام شود: سبد، نشانی و روش ارسال، پرداخت. هر قدم اضافه یک جای تازه برای رفتن مشتری است.

پرداخت هم یعنی درگاه مستقیم بانکی، نه کارت‌به‌کارت؛ و درگاه بدون اینماد فعال نمی‌شود. اگر بخواهی به مشتری‌هایت امکان خرید قسطی هم بدهی، روش‌هایی مثل اسنپ‌پی را می‌شود به فروشگاه وصل کرد.

۷بردن مشتری از دایرکت به سایت

سایت که آماده شد، پیج تعطیل نمی‌شود. پیج ویترین می‌ماند و سایت صندوق می‌شود. چند کار ساده این انتقال را نرم می‌کند:

• نشانی سایت را در بیو و هایلایت‌ها بگذار.
• به‌جای اینکه قیمت و سایز را در دایرکت تایپ کنی، لینک همان محصول را بفرست. جدول سایز و موجودی آن‌جا هست.
• چند هفته‌ی اول به مشتری‌های قدیمی دلیلی بده که از سایت بخرند، مثلاً کد تخفیفی که فقط در سایت کار می‌کند.

جزئیات این مهاجرت و اینکه فروشت در این مدت نخوابد، در صفحه‌ی طراحی سایت پوشاک آمده.

۸چک‌لیست راه‌اندازی فروشگاه اینترنتی پوشاک، به ترتیب

• ۱. فایل اکسل موجودی را بساز: برای هر رنگ و سایز یک ردیف، با تعداد و قیمت.
• ۲. هر مدل را اندازه بگیر و عددهای جدول سایزش را کنار همان ردیف‌ها بنویس.
• ۳. ثبت‌نام اینماد را شروع کن؛ هم‌زمان با ساخت سایت، نه بعد از آن.
• ۴. رویه‌ی مرجوعی و تعویض را بنویس: مهلت، شرط‌ها و هزینه‌ی ارسال در هر حالت.
• ۵. عکاسی را برنامه‌ریزی کن: تمام‌قد از جلو و پشت و پهلو، نمای نزدیک پارچه و برای هر رنگ جدا.
• ۶. روش‌های ارسال و هزینه‌ی هر کدام را مشخص کن.
• ۷. با یک سفارش آزمایشی کل مسیر را امتحان کن: انتخاب سایز، پرداخت، کم شدن موجودی و رسیدن پیامک.
• ۸. یک مرجوعی آزمایشی هم ثبت کن تا مطمئن شوی آن مسیر هم کار می‌کند.
• ۹. لینک سایت را در پیج بگذار و دایرکت را کم‌کم به سمت سایت ببر.

۹هزینه و زمان راه‌اندازی فروشگاه اینترنتی پوشاک

در فراکو فروشگاه را با کدنویسی اختصاصی می‌سازیم، نه قالب آماده. برای همین می‌شود ساختار فروشگاه را از اول برای پوشاک چید، از موجودی هر رنگ و سایز تا جدول سایز و مسیر مرجوعی، به‌جای اینکه بعداً وصله شود. پیش از قرارداد بگو کدام‌شان را لازم داری تا در شرح کار نوشته شود. ساخت فروشگاه سه پلن دارد:

• برنزی: فروشگاه کامل با سبد خرید، درگاه پرداخت، پنل مدیریت محصول‌ها و سفارش‌ها، سئوی پایه و همراهی در گرفتن اینماد.
• نقره‌ای: به‌علاوه‌ی فیلتر پیشرفته، که در پوشاک یعنی مشتری با سایز و رنگ خودش بگردد، کد تخفیف، حساب کاربری مشتری، اتصال به ترب، خرید اقساطی با اسنپ‌پی برای مشتری‌هایت و پنل پیامکی برای خبر دادن وضعیت سفارش.
• طلایی: به‌علاوه‌ی باشگاه مشتریان، داشبورد تحلیل فروش، چت‌بات فروش و نمای اول سینمایی.

تحویل فروشگاه ۱۴ تا ۲۰ روز کاری است. نیمی از مبلغ در شروع کار پرداخت می‌شود و نیم دیگر موقع تحویل. پشتیبانی ماهانه اختیاری است. سورس‌کد کامل مال توست و دامنه هم به نام خودت ثبت می‌شود. جزئیات هر پلن در صفحه‌ی طراحی سایت فروشگاهی آمده.

یک نکته‌ی صادقانه: کیفیت فروشگاه پوشاک فقط به کد بستگی ندارد. فایل موجودی، اندازه‌های جدول سایز و عکس‌ها را خودت باید آماده کنی، چون هیچ‌کس جنست را بهتر از تو نمی‌شناسد. کار ما این است که این اطلاعات درست و بی‌دردسر به مشتری برسد. اگر می‌خواهی بدانی فروشگاهت با جنس خودت چقدر خرج دارد، مشاوره‌ی رایگان همین‌جاست.

۱۰قدم بعدی

فروشگاه پوشاک روی همان پنج پایه‌ای می‌ایستد که اول گفتیم و پایه‌ی همه‌شان اطلاعات درست است. از فایل اکسل موجودی شروع کن؛ همین امروز شدنی است و هر کار بعدی را ساده‌تر می‌کند.

اگر خواستی پیش از هر قراردادی بدانی فروشگاه خودت چطور ساخته می‌شود و چقدر خرج دارد، مشاوره‌ی رایگان می‌گیری. نشانی پیجت را بفرست تا طرح از روی همان محصولات و حال‌وهوای برندت ساخته شود. از این‌جا شروع کن.